Bieverdiensten
Toen a’k een kind was, weunde d’r bie ons op durp vee boeren. Vô ’t landwerk aode ze temissen twi keer per jaer de huus nôdig. Dat was in meie, a t’r peeën verdind moeste ore en in september as m’n aerepels konde raepe. De meêste huus van mien leeftied hienge ellepe, a deeë ze dat alleên om wat bie te verdienen en eus nie om die boeren t’ellepen in d’r drukste tied. Vô de boeren waere de joenge werknemers bepaeld nie de makkelijkste, mè ze waere ard nôdig en hoehoop. Ik ebbe dus as kind die karweitjes ook jaeren hedae. Nie da’k noe stoeng te springen ô, mè ’t leverde wat op en van ’t verdiende geld kon je kleren kope of een nieuwe fiets.
Laet ik mè behinne over ’t rotste werkje: peeën verdinne. In meie stoenge de hezaoide peeën op bosjes van soms wè vuuf plantjes en dan was’t joe werrek om ze aol op één te kriehen. De boer ao ze eest deuheslohe, zôda ze op trosjes stoenge en jie hieng dan, op je knieën kruupend, aol die overhebleve plantjes iedere keer tot één peeplantje maeke. A’t van dat drohe weer was, ao je toch een zere knieën, man, van aol die kluten. A’k er hoed an dienke, voel ik ’t nog….!
Drie rijen peeën dee je hliek mee de middelste rij tussen je bênen. Ik vond een pokkewerk. Je wier betaeld per roe, zeven centen en de boer rekende eus nie in joe voôrdeêl bie ’t naemeten. Ik docht vee meer an m’n financiêle opbriengst dan an ’t wel en wee van de plantjes. En omdat een roe nog aoltied 3 meter en 60 centimeter in ’t vierkant is, nam ik echt hin tied om ieder plantje de juuste zurrege te heven. Di waere wè boeren, wi ao je per uur kon werke, mè dat telde meêstal nie vô huus. Die haeve ze liever loôn nè werken….
Ik dee dat verdinnen dus mee tehenzin en in m’n heheuhen stae nog gegrift, dat de middegen zô lang duurde, vooral ’t leste schof, nae de schafttied. ’s Aevens wist je, wat ao je verdiend ao, wan dan hieng de boer mee z’n roestok over ’t land om uut te rekenen oevee roe je hedaen ao zô’n dag.
Nooit za’k mi verhete, dat er een boer mien van een ènde trug riep bie ’t naekieken van mien werk. "Oevee staen d’r ier?", vroeg ’n eêl uut d’ oogte. Di stoenge nog twi plantjes drek nest mekaore. ‘k Ebbe hin antwoord geheve, mè zwiehend e’k er eên uuthetrokke. Ik was zwaer beledigd. Asof ik nie kon telle! Ik las in die tied "De negerhut van oom Tom" en dat boek maekte hrôte indruk op mien. En toen a’k di zat, an de voeten van die boer, vond’ik m’n eihen eihelijk ook een bitje zô’n slaof as oom Tom, a was dat natuurlijk zwaer overdreve. Mè ‘t zou m’n hin twide keer mi overkomme. Voortan trok ik, a ze eêl dicht op mekaore stoenge, d’n êle bos uut en zette d’r eên trug, tussen twi kluten. ‘k Bin nooit mi trug hehae om te kieken of die plantjes ’t nog deeë, mè ao je ’t mien vraegt bin die nooit in Dinteloord anhekomme.
Neê, dan was aerepels raepe beter werk. Eind september krehe me een weke vrie op schole en boôie me ons eihen an bie een boer om te komme raepen. Een dubbeltje krehe me de mande en je moest drie manden vol in een baolzak doe. Je dee een merkteken op die baolzak; b.v. een klute, een aerepel of wat loof en zô wist de boer oeve manden iedereên heraept ao.
De gerooide hrond was aoltied zachte en een mande was taemelijk vlug vol, zeker ao je een riete mande ao. Die was kleiner dan een metaolen en dus moest je d’r een kop op doe bie ’t raepen. ‘k Ao hraog een riete mande en die kop d’r op doe verhat ik nôha es….
De boeren ebbe in die tied wè es af moete zie mee zô’n koôie huus op ’t land. ’t Wier wè es oorlog. Kluten hooie was een vast onderdeêl op ’t leste van de middeg. De merktekens verwissele was ook nôha es een bron van ellende. Vô zô’n boer viel ’t ook nie mee, wan ie ao die snotjoengers wè nôdig. In ’t uuterse heval wier d’r wè es eên nè ruus gestierd, eên die ’t vee verziekt ao vô z’n eihen of een ander.
De schafttied was aoltied een welkomme rust, a was’t vô andere ’t sein om juust eêl actief t’oren, mee kluten of rotte aerepels… Je kreeg dan koffie van de boerinne en bie sommige nog wè es wat extra’s as een stikje cake of een oliebol. De naemen van die boeren ken ik nog..
Bie ’t raepen zelf ao je mè twi dingen, die a me nie anstoenge. Mee je knieën in zô’n hrôte papaerepel komme (pas vee laeter ebbe ik hore, dat het de moederaerepel was) of ‘tzelfde overkomme mee ondergerooide paerestrond, wan ze rooide toen nog vee mee paeren vô de rooier.
‘k Za ook nooit verhete, dat er een keer een wat ouwere joen kwam vraehe of ’n mocht komme raepe. Dat mocht van boer Lampert. Op z’n hemakje raepte’n elf manden en vroeg toen an de boer om F1,10. Di snapte de hoeie man niks van. Mè ie haf die F1,10 mè.
"Kiek, noe hae ‘k nè ruus en ik kope een pakje Drum tabak en Rizla vloeitjes en dan kan ‘k er wi een stuitje tehen", verklaerde de kort verband werker!
Ik kan d’r nog wè es an trug dienke, an aol dat landwerk, a’k noe de machines over ’t peeland of ’t aerepelland zie hae. Aerepels raepe zou’k best nog wè es een middegje wille doe, mè z’ebbe me nie mi nôdig! Zelfs nie vô een dubbeltje de mande!